
11 listopada b.r. na łamach prestiżowego czasopisma Nature Communications ukazał się artykuł pt. „Coastal lake sediments from Arctic Svalbard suggest colder summers are stormier”, którego pierwszą autorką jest doktorantka mgr Zofia Stachowska.
Publikacja ta jest owocem kilkuletniej współpracy z drem hab. Mateuszem Strzeleckim, prof. UWr z Uniwersytetu Wrocławskiego oraz drem Willem’em van der Biltem z Uniwersytetu w Bergen w ramach międzynarodowego grantu badawczego OPUS NCN ASPIRE – Arctic storm impacts recorded in beach-ridges and lake archives: scenarios for less icy future No. UMO-2020/37/B/ST10/03074.
Opublikowana praca powstała w oparciu o badania osadów pochodzących z niewielkiego jeziora Steinbruvatnet położonego na wyspie Sørkappøya (S Svalbard). Uzyskane wyniki rzucają nowe światło na holoceńską sztormowość w Arktyce. Sporządzona rekonstrukcja tego procesu obejmuje niemal 10 000 lat i powstała m.in. dzięki wykorzystaniu klasycznych analiz geochemicznych i sedymentologicznych z wysokorozdzielczym skanowaniem XRF i techniką tomografii komputerowej (CT). Przeprowadzone badania doprowadziły do zaskakujących wniosków. Otóż chłodniejsze okresy klimatyczne wiązały się z intensyfikacją sztormowości, zadając tym samym kontrę dotychczasowym założeniom, według których cieplejsze okresy powinny prowadzić do bardziej dynamicznych warunków pogodowych. Ponadto zrekonstruowana sztormowość wykazuje 1500-letnią cykliczność, która jest powszechną cechą wielu zapisów klimatu północnego Atlantyku określaną przez dra van der Bilta jako “bicie serca klimatycznego systemu regionu”. W pracy wykazano także, iż oba główne systemy wiatrowe regionu – polarne wiatry wschodnie i wiatry zachodnie niejako naśladują się nawzajem, osłabiając i wzmacniając się synchronicznie w czasie.
Opublikowane rezultaty wnoszą znaczący wkład w zrozumienie przebiegu zmian klimatycznych w najmłodszych dziejach geologicznych Ziemi. Przyczyniają się także do lepszego zrozumienia wpływu współczesnych zmian klimatu na przyszłe funkcjonowanie Arktyki, wykazującej szczególną wrażliwość na globalny wzrost temperatury. W kontekście coraz bardziej widocznych efektów globalnego ocieplenia, poznanie mechanizmów zachodzących w przeszłości może okazać się cenne dla prognozowania przyszłych zjawisk ekstremalnych, szczególnie w zakresie erozji arktycznych wybrzeży i wiecznej zmarzliny.

Tekst: Zofia Stachowska
Redakcja: Agnieszka Strzelecka
Fotografia: Willem van der Bilt








