W prestiżowym czasopiśmie Nature Ecology & Evolution (IF 17,1) ukazał się artykuł poświęcony roli zaburzeń leśnych w kształtowaniu siedlisk dużych ssaków roślinożernych w Europie – Increasing forest disturbance enhances habitat suitability for Europe’s large herbivores. Międzynarodowy zespół badawczy przeanalizował dane telemetryczne 3069 osobników czterech gatunków – żubra europejskiego, łosia euroazjatyckiego, jelenia szlachetnego i sarny europejskiej. Informacje z obroży GPS zestawiono z wieloletnimi danymi satelitarnymi, aby sprawdzić, jak zwierzęta reagują na zmiany zachodzące w lasach.
 
     Wyniki badań wskazują, że duże ssaki roślinożerne mogą wykorzystywać niektóre obszary leśne po zaburzeniach, szczególnie tam, gdzie powstają niewielkie luki i odnowienia, gdzie pojawia się młoda roślinność. Wniosek ten nie jest argumentem za intensyfikacją wycinek, lecz pokazuje, jak ważna dla zwierząt jest zróżnicowana, mozaikowa struktura siedlisk oraz prowadzenie ochrony przyrody i gospodarki leśnej w oparciu o rzetelne dane terenowe, telemetryczne i satelitarne.
 
     W publikacji wykorzystano dane pochodzące od żubrów z reintrodukowanych stad w północno-zachodniej Polsce. Ich pozyskanie i interpretacja są związane ze współpracą Uniwersytetu Szczecińskiego i Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego, realizującego projekt restytucji gatunku w regionie. W gronie współautorów artykułu znalazł się dr inż. Jakub Skorupski, zaangażowany w badania i działania ochronne dotyczące żubra w regionie. Udział INoMiŚ w tego typu pracach wpisuje się w szerszy nurt badań nad funkcjonowaniem ekosystemów, ochroną różnorodności biologicznej oraz wykorzystaniem nowoczesnych metod monitoringu przyrodniczego.
 
     Szczególne znaczenie w tych działaniach ma telemetria GPS. Obroże telemetryczne pozwalają śledzić przemieszczanie się żubrów, rozpoznawać ich preferencje siedliskowe, oceniać reakcje na zmiany w krajobrazie oraz lepiej planować działania służące ochronie gatunku. Dostarczają także danych potrzebnych do ograniczania potencjalnych konfliktów z gospodarką leśną i rolnictwem. Dzięki temu ochrona żubra może opierać się nie tylko na obserwacjach terenowych, lecz także na precyzyjnej wiedzy o sposobie wykorzystywania przestrzeni przez zwierzęta.

     Artykuł jest także jednym z efektów projektu Interreg ReCo – Restoring Degraded Ecosystems along the Green Belt to Improve and Enhance Biodiversity and Ecological Connectivity, w którym Uniwersytet Szczeciński uczestniczył jako partner stowarzyszony. Dzięki projektowi 10 żubrów zostało wyposażonych w obroże telemetryczne, co wzmocniło monitoring reintrodukowanych stad w północno-zachodniej Polsce i umożliwiło wykorzystanie zebranych danych w badaniach o skali europejskiej.

Opracował dr inż. Jakub Skorupski z Instytutu Nauk o Morzu i Środowisku US.

Autor zdjęcia: A. Kozłowska